Thử Việc Bao Lâu Là Hợp Lý? Quy Định Thời Gian Và Lương Thử Việc

“Thử việc 2 tháng, lương 80%, đạt thì ký hợp đồng” — câu này nghe rất quen, nhưng tùy vị trí mà nó có thể đúng luật hoặc sai luật. Thời gian thử việc không phải muốn để bao lâu cũng được, và lương thử việc cũng có mức sàn.

Bài viết tổng hợp đầy đủ: thử việc bao lâu theo từng nhóm công việc, lương thử việc tính thế nào, có được ký hợp đồng không, có được nghỉ giữa chừng không, và những gì bạn nên chốt trước khi bắt đầu.

Thử việc là gì?

Thử việc là khoảng thời gian hai bên cùng chạy thử quan hệ lao động: công ty xem bạn có làm được việc không, còn bạn xem công việc, môi trường và cách quản lý có phù hợp không. Đây là thỏa thuận tự nguyện — luật không bắt buộc phải có thử việc, và với hợp đồng lao động có thời hạn dưới 1 tháng thì không được áp dụng thử việc.

Mục đích của thời gian thử việc

• Về phía doanh nghiệp: đánh giá năng lực thực tế, thái độ, khả năng hòa nhập — những thứ không đo được qua CV và một buổi phỏng vấn.
• Về phía người lao động: kiểm chứng xem mô tả công việc lúc phỏng vấn có đúng với thực tế không, cường độ ra sao, quản lý trực tiếp thế nào, và thu nhập thật có như đã hứa không.

Điểm nhiều người không để ý: thử việc là con dao hai lưỡi có lợi cho cả hai. Bạn cũng đang đánh giá công ty, và bạn có quyền dừng lại nếu thấy không ổn.

Thử việc khác gì với làm chính thức?

Thời gian thử việc tối đa là bao lâu?

Bộ luật Lao động 2019 chia theo tính chất công việc chứ không chia theo ngành. Bốn mốc cần nhớ:

Lưu ý cách đếm: 180, 60 và 30 ngày là ngày lịch; riêng nhóm cuối là 6 ngày làm việc — không tính ngày nghỉ hằng tuần và ngày lễ.

Người lao động có được thỏa thuận thời gian thử việc không?

Được. Luật viết rõ thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận, chỉ khống chế mức trần. Nghĩa là con số công ty đưa ra là đề xuất, không phải mệnh lệnh.

Có thể thỏa thuận thế nào?

• Rút ngắn thời gian: nếu bạn đã có kinh nghiệm đúng vị trí, hãy đề nghị thử việc 30 ngày thay vì 60 ngày. Lý do thuyết phục: “em đã làm đúng công việc này 3 năm ở công ty X, anh/chị có thể đánh giá trong 1 tháng.”
• Thỏa thuận lương thử việc 100%: khá phổ biến với vị trí có kinh nghiệm hoặc vị trí khó tuyển. Luật chỉ quy định mức sàn 85%, không cấm trả đủ.
• Chốt tiêu chí đánh giá: hỏi thẳng “hết thử việc, anh/chị dựa vào đâu để đánh giá em đạt?”. Có tiêu chí rõ thì bạn biết đường mà làm, và công ty cũng khó đổi ý tùy hứng.
• Thỏa thuận ngày ký hợp đồng chính thức ngay từ đầu, ghi vào email hoặc thư mời nhận việc.

Những trường hợp cần lưu ý

• Công ty yêu cầu thử việc dài hơn mức trần luật cho phép.
• Thử việc “không lương” hoặc “học việc không lương” — nếu bạn thực sự làm ra sản phẩm, tạo giá trị cho doanh nghiệp thì đó là lao động và phải được trả công.
• Thử việc xong lại nối thêm một đợt thử việc nữa cho cùng công việc.
• Hết thử việc mà công ty im lặng, cứ để bạn làm tiếp không nói gì.

Lương thử việc được tính như thế nào?

Mức lương

Tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.

Ví dụ cụ thể: vị trí nhân viên kho lương chính thức 9.000.000 đồng/tháng thì lương thử việc tối thiểu là 7.650.000 đồng. Nếu công ty đề nghị 7.000.000 đồng, con số đó thấp hơn mức sàn.

Một mốc nữa không được thấp hơn: từ 01/01/2026, lương tối thiểu vùng I (áp dụng cho khu vực Biên Hòa và phần lớn Đồng Nai) là 5.310.000 đồng/tháng, 25.500 đồng/giờ theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP. Lương thử việc cho công việc giản đơn, làm đủ giờ tiêu chuẩn, không được thấp hơn mức này.

Thời điểm trả lương

Giống người chính thức: trả trực tiếp, đầy đủ, đúng hạn theo kỳ trả lương đã thỏa thuận. Nếu công ty trả chậm từ 15 ngày trở lên thì phải đền bù cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng số tiền lãi của số tiền trả chậm.

Cần hỏi rõ: kỳ lương đầu tiên rơi vào ngày nào? Nhiều nơi trả lương vào ngày 10 hằng tháng, vào làm ngày 20 thì phải gần 50 ngày sau mới nhận lương lần đầu. Biết trước để còn liệu chi tiêu.

Các khoản phụ cấp

Luật không bắt buộc trả phụ cấp trong thời gian thử việc, nên đây hoàn toàn là chuyện thỏa thuận. Thực tế ở các doanh nghiệp tại Biên Hòa:

• Cơm ca và xe đưa đón thường vẫn được hưởng ngay từ ngày đầu.
• Phụ cấp xăng xe, nhà trọ, điện thoại có nơi cho, có nơi đợi chính thức.
• Thưởng chuyên cần và thưởng năng suất thường chỉ tính khi đã chính thức.

Hỏi rõ từng khoản trước khi bắt đầu, vì chênh lệch có thể lên tới 1–2 triệu mỗi tháng.

Thử việc có được ký hợp đồng không?

Có, và bắt buộc phải có văn bản dưới một trong hai hình thức.

Hợp đồng thử việc

Là một hợp đồng riêng, chỉ áp dụng cho giai đoạn thử việc. Nội dung gồm: tên và địa chỉ người sử dụng lao động, thông tin người giao kết; công việc và địa điểm làm việc; thời hạn thử việc; mức lương, hình thức trả lương, kỳ hạn trả lương, phụ cấp; thời giờ làm việc – nghỉ ngơi; trang bị bảo hộ lao động.

Điểm khác biệt quan trọng: hợp đồng thử việc không có nội dung về bảo hiểm xã hội, nên thời gian này không được tính đóng bảo hiểm.

Thử việc được ghi trong hợp đồng lao động

Cách thứ hai: hai bên ký thẳng hợp đồng lao động, trong đó có một điều khoản về nội dung thử việc. Cách này có lợi hơn cho người lao động:

• Hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, nên thời gian thử việc cũng được tính.
• Đạt yêu cầu thì tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký, không phải chờ ký lại.
• Thâm niên tính từ ngày vào làm, liên quan đến phép năm và trợ cấp sau này.

Dù theo hình thức nào, hợp đồng cũng phải lập thành 2 bản và bạn được giữ 1 bản. Xem thêm: 10 điều cần kiểm tra trước khi nhận việc.

Có được thử việc nhiều lần cho cùng một công việc không?

Không. Luật quy định chỉ được thử việc một lần đối với một công việc.

Nghĩa là công ty không được cho bạn thử việc 30 ngày, rồi nói “chưa đánh giá được, thử thêm 30 ngày nữa” cho cùng vị trí. Tình huống duy nhất được thử việc lại là khi bạn ứng tuyển sang một công việc khác trong công ty — ví dụ từ công nhân sản xuất chuyển sang nhân viên kho.

Biến tướng thường gặp: hết thử việc, công ty ký một hợp đồng lao động thời hạn 1–2 tháng gọi là “giai đoạn đánh giá”, rồi mới ký hợp đồng dài hạn. Về mặt hình thức đó không còn là thử việc, nhưng bạn nên hỏi rõ vì lương và quyền lợi ở giai đoạn đó thường vẫn bị giữ ở mức thấp.

Đang thử việc có được nghỉ không?

Được, và đây là điểm rất có lợi cho người lao động: trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường.

Tức là bạn có thể nghỉ ngay trong ngày nếu thấy công việc không phù hợp, mà không phải chờ đủ 30 hay 45 ngày như người đã chính thức. Ngược lại, công ty cũng có quyền dừng thử việc của bạn bất cứ lúc nào.

Về nghỉ phép trong thời gian thử việc: nếu ký hợp đồng thử việc riêng thì phép năm thường chưa phát sinh, muốn nghỉ phải xin nghỉ không lương. Nếu thử việc nằm trong hợp đồng lao động thì phép năm được tính theo tỷ lệ tháng làm việc.

Sau khi hết thử việc thì doanh nghiệp phải làm gì?

Khi kết thúc thời gian thử việc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả cho người lao động. Không có chuyện im lặng cho qua.

• Nếu đạt yêu cầu: tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết (trường hợp thử việc ghi trong hợp đồng lao động), hoặc phải giao kết hợp đồng lao động (trường hợp ký hợp đồng thử việc riêng).
• Nếu không đạt: chấm dứt hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết.

Thực tế hay gặp: hết 60 ngày thử việc, không ai nói gì, bạn vẫn đi làm bình thường thêm hai tháng nữa mà chưa có hợp đồng chính thức, lương vẫn 85%. Đây là lúc bạn nên chủ động gửi một email ngắn hỏi về kết quả thử việc và ngày ký hợp đồng — vừa lịch sự vừa để lại bằng chứng.

1. Trước khi hết hạn 5–7 ngày: gửi email/tin nhắn cho quản lý và nhân sự, đề nghị trao đổi về kết quả thử việc.
2. Chuẩn bị phần trình bày: liệt kê những việc bạn đã làm, kết quả đo được, những gì đã học thêm.
3. Chốt bằng văn bản: ngày ký hợp đồng, loại hợp đồng, mức lương chính thức, ngày bắt đầu đóng bảo hiểm.
4. Nhận và giữ 1 bản hợp đồng có chữ ký và dấu của công ty.

Những điều cần kiểm tra trước khi bắt đầu thử việc

• Vị trí của tôi thuộc nhóm nào, và thời gian thử việc có vượt mức trần của nhóm đó không?
• Lương thử việc là bao nhiêu, và có đạt tối thiểu 85% lương chính thức không?
• Lương chính thức sau thử việc là con số cụ thể nào, đã có bằng văn bản chưa?
• Tôi ký hợp đồng thử việc riêng hay hợp đồng lao động có điều khoản thử việc?
• Thời gian thử việc có được đóng bảo hiểm xã hội không?
• Trong thời gian thử việc tôi được hưởng những phụ cấp nào?
• Tiêu chí đánh giá đạt/không đạt là gì?
• Ngày trả lương đầu tiên là ngày nào?
• Tôi đã giữ 1 bản hợp đồng có chữ ký của công ty chưa?

Gợi ý theo ngành: việc làm khu công nghiệp, việc làm kỹ thuật, việc làm văn phòng, lao động phổ thông, việc làm quản lý.

Câu hỏi thường gặp về thử việc