Nghỉ Việc Báo Trước Bao Lâu? Quy Định Mới Nhất Và Mẫu Đơn

Muốn nghỉ việc nhưng không biết phải báo trước bao nhiêu ngày, nghỉ ngang có bị trừ lương không, công ty không duyệt đơn thì làm sao — đây là ba câu hỏi được hỏi nhiều nhất mỗi khi ai đó chuẩn bị đổi chỗ làm.

Bài viết trả lời đầy đủ theo Bộ luật Lao động 2019 hiện hành: nghỉ việc báo trước bao lâu với từng loại hợp đồng, khi nào được nghỉ ngay không cần báo, nghỉ ngang thì mất những gì, và cách báo sao cho có bằng chứng.

Người lao động nghỉ việc có phải báo trước không?

Có. Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần nêu lý do, nhưng phải báo trước cho người sử dụng lao động một khoảng thời gian nhất định. Đây là điểm rất quan trọng và nhiều người hiểu ngược:

• Bạn không cần được công ty đồng ý mới được nghỉ. Quyền chấm dứt là của bạn.
• Bạn không bắt buộc phải giải thích lý do nghỉ việc (trừ nhóm trường hợp đặc biệt ở phần dưới).
• Nghĩa vụ duy nhất trong trường hợp thông thường là báo trước đủ thời hạn.

Nói cách khác, “đơn xin nghỉ việc” thực chất là thông báo nghỉ việc. Công ty ký hay không ký vào đơn không làm thay đổi quyền của bạn — điều quan trọng là bạn chứng minh được đã thông báo vào ngày nào.

Nghỉ việc cần báo trước bao nhiêu ngày?

Thời hạn báo trước phụ thuộc vào loại hợp đồng lao động bạn đang ký:

Hợp đồng không xác định thời hạn

Đây là loại hợp đồng không ghi thời điểm chấm dứt — thường ký sau khi bạn đã qua một hoặc hai hợp đồng có thời hạn. Thời gian báo trước là 45 ngày, đếm theo ngày lịch (tính cả thứ Bảy, Chủ nhật, ngày lễ), bắt đầu từ ngày kế tiếp ngày bạn thông báo.

Ví dụ: thông báo ngày 01/10 thì ngày làm việc cuối cùng là 15/11.

Hợp đồng xác định thời hạn

Hợp đồng ghi rõ thời hạn từ đủ 12 tháng đến 36 tháng: báo trước 30 ngày, cũng tính theo ngày lịch.

Lưu ý một điểm hay bị bỏ qua: hiện chỉ còn hai loại hợp đồng lao động là không xác định thời hạn và xác định thời hạn tối đa 36 tháng. Khi hợp đồng xác định thời hạn hết hạn mà bạn vẫn tiếp tục làm việc, hai bên phải ký hợp đồng mới trong 30 ngày; quá thời hạn đó mà không ký thì hợp đồng cũ tự động trở thành hợp đồng không xác định thời hạn — và thời gian báo trước của bạn cũng thành 45 ngày.

Hợp đồng dưới 12 tháng

Báo trước ít nhất 3 ngày làm việc. Lưu ý “ngày làm việc” chứ không phải ngày lịch — không tính ngày nghỉ hằng tuần và ngày lễ.

Ngành nghề, công việc đặc thù

Với một số công việc đặc thù theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP — thành viên tổ lái tàu bay, nhân viên kỹ thuật bảo dưỡng tàu bay và nhân viên sửa chữa chuyên ngành hàng không, nhân viên điều độ chạy tàu, người quản lý doanh nghiệp, thuyền viên thuộc tàu biển Việt Nam đang hoạt động ở nước ngoài — thời gian báo trước dài hơn:

• Ít nhất 120 ngày với hợp đồng không xác định thời hạn hoặc hợp đồng xác định thời hạn từ 12 tháng trở lên.
• Ít nhất 1/4 thời hạn hợp đồng với hợp đồng xác định thời hạn dưới 12 tháng.

Phần lớn lao động tại Biên Hòa không thuộc nhóm này, nhưng nếu bạn đang giữ chức danh quản lý doanh nghiệp thì nên kiểm tra lại hợp đồng của mình.

Trường hợp nào được nghỉ việc không cần báo trước?

Bộ luật Lao động liệt kê 7 trường hợp người lao động được đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không phải báo trước:

1. Không được bố trí đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc theo thỏa thuận (trừ trường hợp chuyển làm công việc khác so với hợp đồng theo quy định).
2. Không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng thời hạn (trừ trường hợp bất khả kháng đã được luật cho phép chậm trả không quá 30 ngày).
3. Bị ngược đãi, đánh đập hoặc có lời nói, hành vi nhục mạ, hành vi làm ảnh hưởng đến sức khỏe, nhân phẩm, danh dự; bị cưỡng bức lao động.
4. Bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
5. Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền là tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi.
6. Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác.
7. Người sử dụng lao động cung cấp thông tin không trung thực về công việc, địa điểm làm việc, điều kiện làm việc, thời giờ làm việc, tiền lương, bảo hiểm… làm ảnh hưởng đến việc thực hiện hợp đồng lao động.

Trường hợp số 7 thường xảy ra khi tin tuyển dụng một đằng, thực tế một nẻo. Đây cũng là lý do bạn nên lưu lại tin tuyển dụng gốc — xem thêm những gì cần kiểm tra trước khi nhận việc.

Nếu nghỉ ngang có bị phạt không?

“Nghỉ ngang” ở đây là đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không báo trước đủ thời hạn và không thuộc 7 trường hợp trên. Luật gọi đó là đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật.

Trách nhiệm của người lao động

Không có chuyện “bị phạt hành chính” hay bị công an xử lý — đây là quan hệ dân sự – lao động. Nhưng bạn sẽ chịu ba hậu quả:

• Không được trợ cấp thôi việc.
• Phải bồi thường nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.
• Phải bồi thường một khoản tiền tương ứng với tiền lương theo hợp đồng lao động trong những ngày không báo trước.

Ví dụ: lương hợp đồng 9.000.000 đồng/tháng, hợp đồng 24 tháng (phải báo trước 30 ngày) nhưng bạn nghỉ luôn không báo. Khoản phải bồi thường về nguyên tắc là 4.500.000 đồng (nửa tháng lương) cộng 9.000.000 đồng (30 ngày không báo trước).

Những khoản có thể phải hoàn trả / bồi thường

• Chi phí đào tạo, nếu trước đó bạn đã ký hợp đồng đào tạo nghề có cam kết làm việc tối thiểu một số năm. Khoản này gồm học phí, chi phí tài liệu, đi lại, sinh hoạt phí trong thời gian đào tạo.
• Tài sản, công cụ, đồng phục chưa bàn giao — trừ vào lương hoặc hoàn trả theo quy chế công ty.

Báo trước bằng cách nào?

Luật không bắt buộc một hình thức cụ thể, nhưng bạn phải chứng minh được đã thông báo và thông báo vào ngày nào. Ba cách phổ biến, nên dùng kết hợp:

Đơn xin nghỉ việc

In 2 bản, nộp cho bộ phận nhân sự và yêu cầu ký nhận vào bản của bạn (ghi rõ ngày nhận). Đây là bằng chứng mạnh nhất. Nếu nhân sự từ chối ký nhận, chuyển sang cách gửi email hoặc gửi bưu điện.

Email

Gửi từ email cá nhân đến email công ty (nhân sự + quản lý trực tiếp), CC cho chính bạn. Email có dấu thời gian và không bị xóa được ở phía bạn. Tiêu đề rõ ràng: “Thông báo chấm dứt hợp đồng lao động — [Họ tên] — [Mã nhân viên]”.

Văn bản gửi qua đường bưu điện

Dùng khi công ty cố tình không nhận đơn: gửi thư bảo đảm có báo phát đến địa chỉ trụ sở ghi trên hợp đồng, giữ lại biên lai và giấy báo phát.

Bằng chứng về việc đã thông báo

• Bản đơn có chữ ký và ngày nhận của người nhận
• Email gửi đi (giữ trong hộp thư đã gửi, chụp màn hình cả phần ngày giờ)
• Tin nhắn Zalo/Viber với quản lý trực tiếp — nên có câu xác nhận của họ
• Biên lai thư bảo đảm và giấy báo phát
• Biên bản bàn giao công việc, tài sản, công cụ

Công ty không đồng ý cho nghỉ thì sao?

Đơn phương chấm dứt hợp đồng là quyền của người lao động, không phải điều cần xin phép. Công ty không duyệt đơn cũng không làm bạn mất quyền đó, miễn là bạn đã báo trước đủ thời hạn.

Những cách gây sức ép hay gặp và cách xử lý:

Nếu thương lượng không xong, thứ tự xử lý là: kiến nghị với công đoàn cơ sở → hòa giải viên lao động → cơ quan quản lý nhà nước về lao động tại địa phương → khởi kiện tại tòa án. Trung tâm Dịch vụ việc làm Đồng Nai (175 đường 518, khu phố 15, phường Tam Hiệp) cũng là nơi bạn có thể hỏi thủ tục bảo hiểm thất nghiệp sau khi nghỉ.

Nghỉ việc có được nhận lương và các quyền lợi còn lại không?

Có. Kể cả khi bạn nghỉ ngang, tiền lương cho những ngày đã làm vẫn phải được trả. Cụ thể các khoản cần chốt:

• Lương những ngày đã làm trong kỳ lương cuối.
• Tiền phép năm chưa nghỉ hết — khi thôi việc mà chưa nghỉ hoặc chưa nghỉ hết số ngày phép hằng năm thì được thanh toán tiền cho những ngày chưa nghỉ.
• Trợ cấp thôi việc — nếu đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên và chấm dứt hợp đồng đúng luật; mỗi năm làm việc được trợ cấp nửa tháng tiền lương. Thời gian tính trợ cấp là tổng thời gian làm việc thực tế trừ đi thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp — nên thực tế nhiều người chỉ được trợ cấp cho phần thời gian trước khi bắt đầu đóng bảo hiểm thất nghiệp.
• Sổ bảo hiểm xã hội đã chốt và các giấy tờ gốc công ty đang giữ.
• Thưởng, hoa hồng đã phát sinh theo quy chế công ty.

Về thời hạn: trong 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên. Một số trường hợp đặc biệt (doanh nghiệp chấm dứt hoạt động, thay đổi cơ cấu, thiên tai…) có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày.

Sau khi nghỉ, nhớ làm hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp — nộp trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động.

Mẫu thông báo / đơn nghỉ việc

Bạn có thể chép lại mẫu trên, điền thông tin và in 2 bản. Với email, chỉ cần giữ nguyên các mục: thông tin cá nhân, loại hợp đồng, căn cứ pháp lý, ngày làm việc cuối cùng, cam kết bàn giao và đề nghị thanh toán.

Đọc thêm: người lao động cần kiểm tra gì trước khi nhận việc và thử việc bao lâu là hợp lý — hai bài giúp bạn không lặp lại vấn đề cũ ở chỗ làm mới.

Những câu hỏi thường gặp